ابر و باد و مه و خورشید تعاون کردند

                              تا برآرند سر  سبزه و گل از دل خاک

                                                                                شعر از نگارنده 

دست يابي به دانش و تكنولوژي برای بشرامري اتفاقي نبوده است. اما زمانيكه بشر در مسير درست آن قرار گرفته و با تمرين و ممارست سعي در رسيدن به آن داشته ، اتفاقات بسيار جالبي افتاده است كه بشريت را كاملاً متحول نموده است.

شيميست ها يا به سخن خودمان كيمياگران ،كه در راه رسيدن به كيميايي كه مس و ساير مواد معدني را به طلا تبديل كند در تنظيم اين اتفاقات تاريخي سهم بسزائي داشته اند. مثلاً دست يابي لوئي پاستور ،که يك شيميست بود، به پاستوريزاسيون از يك اتفاق بسیارنادر و دقت وی امكان پذير گردید؛ يعني با مراجعه رفيق شراب ساز اقاي پاستور به ايشان در مورد خراب شدن شراب هايش وي ابتدا متوجه شد که عامل خراب شدن شراب یک نوع میکرب است . از اینرو برای از بین بردن این میکربهاچندين نمونه را در زير زمين خانه خود روي چراغ گاز در مراحل مختلف جوشانيد و متوجه شد كه ميكروبهاي آنها حتي پس از جوشانيدن نیزاز بين نمي روند..اتفاقي كه افتاد باد يكي از چراغها را خاموش نمود و ايشان از روی عادت بدون اینکه متوجه خاموشی چراغ زیر مواد بشود اقدام به آزمایش میکربی آن مواد کرد.او با کمال تعجب دریافت که تمامی میکربهای داخل آن از بین رفته است. وی با بررسی شرایط خاموشی دریافت كه مواد روي چراغ بيش از۷۱.۷ درجه گرم نشده بوده و پائين آمدن دماي آن مواد بيكباره تا 7-6درجه بالای صفر باعث از بين رفتن اکثر ميكروبها شده است(هم اکنون نیز این روش به کار گرفته می شود به مدت ۱۵الی ۲۰ ثانیه). اين کشف باعث تعریف روش استرلیزاسیون يا پاستوریزاسیون شد که نه تنها جان میلیونها انسان را تاکنون نجات داده است ، بلکه تولید و نگهداری ماندگارمواد غذایی و بهداشتی را میسر ساخت.

اختراع ترانزيستور ، دستگاهي كه جهان بشري را همچون اختراع ماشين چاپ ، خودرو و ارتباطات الكترونيكي و الكتريكي متحول نمود ،خود داستان مشابهی دارد. بدين ترتیب كه دو دوست شیميست يعني آقايان جان باردن (John Bardeen) و والتر برايتن (Walter Brattain )كه در لابراتور بل(  Bell Labs)آمريكا مشغول به تحقيق  بر روي جوش کاری قطعه طلا با ژرمانيم (germanium)براي دست يابي به طلاي بيشتر بودند در سال 1947 ناگهان متوجه شدند كه در هدايت الكترونيكي قطعه حاصله (بدليل فاصله بسيار اندكي كه در جوش بوجود آمده بود) انتقال الكترونيكي چندين برابر است(توضیح اینکه هر ماده دامنه ویژه ای را در انتقال الکترون ها از خود نشان می دهد وبا بهره مندی ازاین اصل هم اكنون از دستگاههايي به نام اسپکترومتر( spectrometer) جهت تشخيص ترکیب مواد معدني وفلزات استفاده مي شود.)اين امر باعث اختراع ترانزيستور گرديد و مسئول گروه آقاي ويليام شاكلي (William Shockley)اهمیت آنرا درك نموده و  با چندين ماه كارمستمر بر روي آن بصورت گسترده اي دانش نيمه هاديها را ارتقا داد.توضیح اینکه آزمایشگاه "بل" همان آزمایشگاهی است که دولت آمریکا برای تداوم تحقیقات آلکساندر گراهام بل مخترع تلفن و...احداث نمود.این آزمایشگاه به همراه آزمایشگاهی که به افتخار ادیسون مخترع برق و گرامافون و...ایجاد گردید تا کنون بانی تحول شدید دانش بشری در جهان بوده است.{از برق حرف زدیم بد نیست بدانیم که اولین باطری در جهان توسط اشکانیان ساخته شده است وبرای الکترولیزاسیون وتغلیظ خلوص طلا به کار گرفته می شد. این باطریکه عملا از یک کوزه و مخلفات درون آن تشکیل شده است به دلیل کشف در بغداد به باطری بغداد معروف شده است.}

آیا بهتر نیست به جای فکر کردن اوتوپیا یی ، به فکر مهیا کردن محیط کاری و اتمسفر مناسب(زیستگاه توسعه) باشیم تا شرایط مناسب برای ارتقای تکنولوژی بدست آید؟!

ذات گون تک قویمیوب رخسارینی کیمسه گوره

                                             عارضین    گورماقیدا   بیر   پردیه محتاج دور 

(ذات خورشید است دیدارش به کس رخصت نداد

                                            عارض ار رخصت گرفت در پشت پرده بار داد)

توضیخ اینکه: پرده در اینجا به معنی امروزی یعنی الگو و مدل ویا شابلون و به سخنی همان فرمتی که در علوم کامپیوتر به کار گرفته می شود.شبکه و چارچوب تفکری و منطق را نیز می توان یک نوع پرده نامید.شاید قران کریم نیز منظور از"سلطان"در آیه شریفه "...لا تَنفُذُونَ إِلا بِسلْطنٍ(33سوره الرحمن) اشاره ای به همان پرده بوده باشد. که باید خود بشر آنرا بسازد.
                                                                                                        شعر و معنی از نگارنده

اینکه کشورهای شرقی از جمله میهن عزیزمان ایران دارای تمدن تاریخی بوده اند بر کسی پوشیده نیست.اما به نظر می رسدفراموشی تاریخی موضوع و عدم توانایی پیوند و انطباق تکنولوژی های جدید با تکنولوژی های بومی  ریشه اصلی و علت العلل عقب ماندگی این کشورهاست.

چند روز پیش گذری داشتم به شهر رشت.صبح زود برای تهیه نان به نانوایی که درهمسایگی محل اقامتم بود مراجعه کردم.خوشبختانه از قضای روزگار نانوایی خلوت بود.فرصتی پیش آمد تا با نانوا که یک آقای میان سال به نام آقای دائمی بودگپی دوستانه بزنم.از تجربه خودم از استفاده رایگان از متخصصین بازنشسته آلمانی در راه اندازی یک کارخانه بیسکویت سازی صحبت کردم.و توضیح دادم که چگونه ایشان آنالیز آب و آرد وچگونگی فرایند اختلاط خمیر وتخمیر همچنین پخت و نگهداری بعداز پخت را کنترل می کرد.نانوا علیرغم اینکه کیفیت نانش زیاد مناسب نبود به حرف درآمد.وی از کیفیت نان های سنتی که در قدیم در شهرهاپخته می شد وحتی هم اکنون در روستاهاپخته می شودصحبت به میان آورده و به تکنولوژی های بومی کشور اشاره نمود که متاسفانه هم اکنون کسی به فکر آن ها نبوده و هر روز که می گذردشمار بیشتری در بوته فراموشی افکنده می شود. وی نقل نمود که چگونه حکیم ابوعلی سینا برای انتخاب مکان جهت ساختن بیمارستان دستور آویزان کردن چهار شقه یک گوسفند در چهار نقطه شهر را داد و آن نقطه ای را که لاشه کمتر فساد پذیرفته بود را برای احداث بیمارستان مناسب تشخیص داد.در قرن بیست و یکم ما چه تکنولوژی را برای مکان یابی بیمارستان ها را به کار می بریم؟

آیا زمان آن فرا نرسیده است که مرکز ملی احیای تکنولوژی های بومی(که بالاترین میراث مردم میهنمان می باشد) را تاسیس کنیم؟! 

"اندازه مطلوب" در حقیقت همان انطباق لباس بر تن انسان است.این موضوع به عنوان یک اصل در تمامی شئونات مصداق دارد.و یک اصل پذیرفته شده تکنولوژیکی است.

این اصل هم در مدیریت کلان و هم در مدیریت خرد تکنولوژی صادق بوده ودارای اصول فرعی دیگر به شرح زیر می باشد:

۱-اصل انطباق(یااصل تعامل) 

اولین اصل فرعی اندازه مطلوب اصل انطباق است.یعنی ابتدا و قبل از هر چیزی اندازه ها باید انطباق با شیئ داشته باشد.والا اندازه نیست.انطباق اندازه ها خود از اصل تلرانس یا اندازه مطلوب لقی تبعیت می کند.زیرا در صورتیکه لقی مطلوب حاصل نشود اندازه قابلیت مانور خود را از دست داده و تنگ و غیر قابل استفاده خواهد بود.این موضوع شامل مورد گشادی یا لقی بیش از اندازه هم می باشد.

در صورت عدم توجه به این اصل نیروهای پس زننده تقویت شده و تکنولوژی کارایی خودرا از دست خواهد داد.

۲- اصل منظر عمومی(Landscaping)

اندازه باید از دیدگاه منظر عمومی دلپسند دیده شود و چشم انداز مناسب و چشم نواز داشته باشد(هم از نظر شکلی هم از نظر ماتریال).به عنوان مثال به مناره های مسجد شاه اصفهان می شود اشاره نمود.که از فاصله دور و ازکنج میدان نقش جهان به یک اندازه و موازی ضلع مقابل دیده شده و منظر عمومی زیبایی را به دست می دهد.در حالیکه از نزدیک و در واقع خلاف آن می باشد.البته رعایت برخی دیگر از اصول طراحی مثل Contrastو.Harmonicو..در این مقوله می گنجد.

۳- اصل رعایت غلط مصطلحدر استانداردها

هر چند که وجود استانداردها در اندازه خود از اهمیت وافری برخوردار می باشد اما رعایت استثناهای ویژه یا غلط مصطلح لازمه تدوین اندازه در هرجامعه مشخص می باشد. اندازه باید از دیدگاه عموم درست بوده باشد.در اینجا الزاما درست بودن آن مطرح نیست و مقبولیت عام شرط است.در ادبیات این اصل کارساز است.یعنی لغتی که به واقع درست نیست اما اجتماع آنرابه معنی غیر صحیح آن به کار می برد صحیح است.عینا این موضوع در اندازه ها نیز صادق می باشد.هر چند که با دقت باید مطرح شود و توسط جمع متخصصین امر موضوع به تصویب رسیده باشد والا غلط آموزی و بدعت می شود.برخی از این غلط ها در طول تاریخ تبدیل به "تابو"ی اجتماعی می شود که جامعه ناچار از تبعیت آن می باشد وشکستن آنها زمان و انرژی فراوانی را طلب می کند.

۴- اصل دوری از حداکثرها و حداقل ها

مطلوب یعنی دوری جستن از حداکثرها و حداقل ها.بدان معنی که در یک نقطه بهینه و با توجه به شرایط زمانی و مکانی انتخاب موضع شده و از افراط و تفریط دوری می شود.این همان "خیرالامور اوسطها" ی علی(ع)است.

۵ - اصل پایداری(Sustainability) 

پایداری یعنی دائمی بودن .بدان معنی که عمرتکنولوژی با تبدیل و یا تغییر و تحول آن طولانی می شود.یا به سخنی سامانه مسلح به خود اشرافی شده و قبل از انحطاط خود راتجزیه وبا ترکیبی جدید(مطلوب) بازسازی می کند.در نتیجه به پایداری می رسد. 

 بحث انطباق تكنولوژي هاي وارداتي با نياز هاي بومي بسيار بحث حساس و تعيين كننده اي است كه متاسفانه در جوامع عقب مانده مغفول مانده است.اين بدان معني است كه لباس ديگران براي تن يك شخص مشخص بدون انطباق با اندازه و فرم تن وي يا گشاد خواهد بود ويا تنگ.بهر حال بسيار اتفاقي اندازه تن وي خواهد بود كه نمي توان آنرا پايه قرار داد.اين كار از اصول كار دايمي و متديک مراكز پژوهشهاي تكنولوژي غرب و كشورهاي رو به رشد مي باشد که به اصطلاح به آن tailor-made کردن می گویند.

مي توان گفت كه تكنولوژي منتقل شده از جاي ديگر نه تنها براي جامعه جديد حكم "تكنولوژي" را ندارد بلكه در مرحله "دانش "نيز نمي توان از آن استفاده نمود.و تنها به عنوان "بهگزيني(‌Benchmarking)"از آن مي توان استفاده نموده و در هرم فرایند تولید دانش حكم "داده"(Data) را دارد كه پس از فرايند دوگانه "جمع آوري"(Collecting) و"سازمان دهي"(Organizing) به مرحله "اطلاعات"(Information) وارد شده و پس از طی مرحله اطلاعات با انجام کار"تخلیص"(Summarizing) و "تجزيه و تحليل"(Analyzing)به مرحله دانش(Knowledge) وارد شده و با"نتيجه گيري" (Synthesizing)و "تصميم سازي"(Decision making)آن مرحله را به انجام برساند.تازه اين اول كار است زيرا بايد روش به كار بردن آن يا همان تكنولوژي تدوين شود!اين فرايند را فرايند انطباق تكنولوژيکی يا تكنولوژي انطباقي مي شود نامید.اين امر تنها با داشتن عزم ملی برای اداره دانش مدارانه امور کشور و اصلاح ساختار و روشهاي دانشگاه ها ميسر مي شود و لا غير.

در جسجوي منابع براي انطباق متدولوژيك سايت زير مورد استفاده قرار گرفته است.

vici