مردی که بعد ازمرگ همسرشکوه را شکافت (راه دانشجو)
محمل چيست؟ مهبِط كدام است؟
سعدي گويد:
محمل بدار ای ساروان تندی مکن با کاروان, کز عشق آن سرو روان گویی روانم میرود
باز بياييم سر اصل مطلب. يعني گم شدن لغت.
بنظر انديشمندان، هر چيزي شامل محمل و مهبط خود است. و شخصيت شيئ از اين دو حاصل مي شود.
محمل يعني كجاوه، اسم آلت يا ظرف است. كه بر پشت اشتران نهاده و بر آن مي نشستند. مهبط به معني جاي هبوط و فرودگاه و اسم مكان است. با كمي مسامحه، معني يكي را براي حركت و تغيير و ديگري را براي اسكان و مكان گزيني در نظر مي شود گرفت. كالبد انسان محمل وي است. او را حمل مي كند. و خاستگاه طبقاتي و جايگاه اجتماعي شخص، مهبط وي است. ايلات اصطلاحي دارند كه در تركي به آن "دوشرجه يا اطراق" مي گويند. يعني جاييكه ايل انتخاب كرده و آنجا اسكان مي گزيند.
گزافه نگفتيم كه شخصيت هر چيزي به اين دو بستگي دارد. حتي يك ملت نيز از آنها شخصيت مي گيرد. محمل يك ملت، توانمندي هاي جغرافيايي- فرهنگي و مهبط آن موقعيت جغرافيايي آن است.
اما در اين ميان عنصر ديگري نيز اهميت ويژه پيدا مي كند. اهميت بسيار تعيين كننده و آن عنصر انساني است. ما عنصر انساني را حكم مايه كار مي دانيم. كه اين دو را خوب محك زده و ارزش گذاري مي كند. نه فقط ارزش گذاري، بلكه ارزش آفريني مي كند. ارزش آن را اعتلا داده يا برعكس پايمال مي سازد. اين هم در مورد شخص و هم اجتماع صادق است. مسلماً بي مايه فطير است. در تركي ترانه اي است به اين مضمون:
گوزل كي ئوز قدريني بولمدي، جنايتدور( آدمي كه ارزش خود را ندانست، جنايت است)
پروفسور عبدالسلام برنده جايزه نوبل مي گويد:
جامعه اي كه به انسان هاي فرهيخته خود بي اهميت باشد، بجز اضمحلال عاقبتي نخواهد داشت.
من می گویم: جامعه ای که به نیروی انسانی خود و به کار اهمیت کمی بدهد، بجز اضمحلال عاقبتي نخواهد داشت.
نظيره اي كوتاه به شعر معروف "رهرو آن نيست گهي تند و گهي خسته رود"
راه را پيشه كن و تندي و كندي برهان
راه خود خوب نماید طرق راهروان
راه و رهرو ز چه ما فرق گذاريم بهم
لاسه از سم ستوران شده آخر سرهم
نيت ار خير بود سختي ره عذر بنه
نيت خير تکافوست همین شكر بنه
شعر از نگارنده
