در علم اقتصاد، كار آن فعاليت هدفمند انسان را گويند كه بمنظور توليد كالايي يا ارائه خدماتي مشخص انجام گرفته باشد.با توجه باينكه حاصل كار بايد در بازار مبادله شود، ازاينرو اقتصاددانان كاري را كه فاقد ارزش مبادله است ، حتي اگر داراي ارزش مصرفي خاصي براي شخص بوده باشد را نيز ، كار نمي شمرند.پس با توجه به خاصيت حتمي مبادله كار، ويژگي توليد و مبادله ومصرف اجتماعي كار از اساس خصوصيت هاي آن است.پس اجتماعي بودن از نكات حتمي فرايند توليد و مصرف كار مي باشد.به سخنی کار هرگز نمی میرد، بلکه برروی کار جدید مستهلک شده و انباشته می شود.البته، منبع دیگر ارزش،یعنی رانت یا بهره مالکانه(که از زمین ومعادن بدست می آید) نیز چون از طریق کار انسان محقق می شود، شامل کار شده و جزو انباشت کار است.(انباشت کار ،یا ارزش افزوده ، بالقوه انباشت سرمایه بحساب می آید و درصورتیکه در چرخه صحیح قرارگیرد، تبدیل به سرمایه می شود والا ، کار مهمل محسوب شده و فاقد ارزش خواهد بود.)
يكي ديگر از ويژگيهاي اجتماعي كار، هم افزايي است.كه در پديده همكاري جمعي نهفته است.البته، درصورتيكه وحدت نظر و وحدت رويه در فرايند آن منظور شده باشد.والا، باعث اينرسي يا نابودي انرژي آن مي شود.اين دو پديده در يك جامعه كوچك توليد كننده براحتي قابل رويت است.ودرصورتيكه جمع كاري با هم هارموني لازم را داشته باشند، شاهد هم افزايي يا سينرژي(یا به زبان خودمان،برکت) و بالعكس در مواقع غير آن، شاهد اينرسي( یا به زبان خودمان،نكبت)هستيم. به سخني، جمع عددي كار با نتيجه گروهي آن يكسان نيست.در حالت اول بيشترودرحالت دوم، كمتر است. درجه هم افزايي كار اجتماعي در جوامع مختلف با هم متفاوت است. هر قدر جامعه پيشرفته تر، همانقدر درجه هم افزايي بالاتر است.جوامع مختلف برسر بالاتر بردن اين درجه از همديگر سبقت مي جويند. در اينگونه جوامع، تمامي شبكه هاي اجتماعي كار بصورت متحد و واحد در خدمت اين موضوع مي باشد.
پديده ديگري نيز در اين جوامع مورد توجه است كه آنرا به اصطلاح Neuromuscular junction (يا اتصال عصبی و عضلانی)مي گويند. يعني هم شخص وهم اجتماع بايد چنان كار را با خود عجين بكنند كه كار بعنوان بخشي از كالبدشان تلقي شود. در غیر این صورت،كار نتيجه مطلوب نخواهد داد (ضمن تشکر از تلمذی که در این مورد خاص در خدمت جناب دکتر باقری، مشاور محترم سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران، داشتم).
براي وضوح بيشتر مثالي مي زنيم :
قديم ها در ارتش تفنگي بود به اسم "برنو"كه اين تفنگ عليرغم خوش دستيش، در صورتيكه سرباز آنرا محكم به كتفش نمي چسباند، چنان لگد به كتف وي مي زد كه احتمال در رفتن كتفش خالي از ذهن نبود.اين همان موضوع را تداعي مي كند. كار بايد با ذهن و بدن شخص و مخيله وبدنه اجتماع(به اصطلاح گوشت و پوست و استخوان و عصب وی) عجين شود و الا، چنان لگد مي زند كه تبعات سوء آنرا نمي توان برآورد نمود.
به قول باباطاهر :
"اگر دل دلبره ، دلبر کذومه وگر دلبر دله،دل راچه نومه
دل ودلبربه هم آویته وینم نذونم دل که و دلبر کذومه"
