منبع عکس:ticiاسم لاتين آن Verbascum thapsus است. در تركي استانبولي Sığırkuyruğu و در تركي آذربايجاني Ayıqulaq sığırquyruğu در آلماني به آن Kleinblütige Königskerze گفته می شود.
گل ماهور یا خرگوشک، گیاهی است خاص در منطقه آسيا و اروپا و مدیترانه. این گیاه دارای 350 گونه شناخته شده در جهان است، که حدود 40 گونه آن در ایران است. و تعدادی از این گونه ها بومی ایران هستند. پراکندگی این گیاه در غرب و شمال غربی ایران بیشتر است. استفاده از این گیاه از قدیم در طب سنتی برای معالجه سرماخوردگی، آنژین و برونشیت، و تسکین حالتهای عصبی، اضطراب، اختلالهای ضربان قلب و ناراحتیهای معده و همچنین درد مفاصل و بهبود زخم ها و سوختگی رواج داشته است. (ويكيپديا)
این گیاه در ادبیات فولکلریک آذربایجان نیز راه یافته است. در داستان عشقی- حماسی اصلی و کرم. آنجا که کرم می خواند:
"باشینا دوندویوم سیغیر قویروغی کوللاری
باشا سریبسیز ساری ساری شاللاری
سیز بولورسیز اصلی گدن یوللاری!"
منه گسترین اصلی گدن یوللاری!
در آذربايجان،از اين گياه براي مداواي ذات الريه استفاده مي شده است. از اين گياه براي درمان بيماريهاي پوستي و مو نيز استفاده شده است. برابر مستندات تاريخي، در اروپاي قرون وسطي گدايان براي تمارض به بيماري هاي خطرناك از يك نوع آلاله جهت چركي كردن صورت هايشان استفاده مي نموده اند. سپس براي بهبود پوستشان از اين گياه بهره مي بردند.
به دليل تاثير مواد اين گياه (فلج كردن) دستگاه تنفسي ماهيها، بعضي ماهيگيران غير منصف با تكان دادن اين گياه در رودخانه ها و بركه ها باعث بي حسي و روي آب آمدن دسته جمعي ماهي ها شده و نسبت به شكار نا جوانمردانه آنها اقدام مي كنند(به دليل وجود ماده سمي Saponin در بذر اين گياه).
برابر بعضي تجارب عملي باغداران(شايد به دليل كاركرد همان سم طبيعي)، گذاشتن بخش گلدار اين گياه در سر راه آبرساني به درختان، باعث از بين رفتن كرم سفيد ريشه(Polyphylla olivieri Castelnau) مي شود.
هم اكنون از اين گياه ده ها نوع ماده اوليه دارويي در اروپا تهيه مي شود. برابر يك تحقيق علمي عصاره برگ اين گياه به همراه روغن زيتون، براي درمان گوش درد مورد استفاده قرار گرفته است.
از دود حاصل از كشيدن برگ آن به جاي تنباكو براي تسكين سوزش هاي تنفسي و تسكين عوارض سرفه و سوزش ناشي از سيگار كشيدن استفاده شده است.
در قديم ضماد ساخته شده از برگهاي اين گياه براي درمان بيماريهاي دهانه رحم و بواسير و درمان بعضي زخمها از جمله زخم بستر استفاده مي شده است.
در درمان بيماريهاي روده و اسهال از آن استفاده مي شده است. براي درمان اسهال خوني جوشانده برگ اين گياه در شير استفاده مي شده است.
از اسانس گلهاي اين گياه براي درمان بيماريهاي قارچي و درمان سوختگي و حمره استفاده شده است.
از اين گياه داروي ضد ميگرن تهيه مي شود. از عصاره ريشه آن در توليد دارو هاي ضد تشنج و گرفتگي عروق و التيام دندان درد استفاده می شود.
منبع: Botanical.com
بعضی تحقیقات حاکی از وجود sapotoxin در این گیاه، که یک نوع ماده آفت کش است، می باشد. از اینرو،در مصرف این گیاه به عنوان دارو باید بسیار دقت نموده و زیر نظر پزشک حاذق عمل نمود.
منبع: TDS
